13/04/2026
🌿 GIỮA MÙA LẶNG, THẤY LẠI CHÍNH MÌNH
(Một lá thư từ trái tim người thầy gửi đến học trò)
Thưa quý vị,
Tôi đã bị ốm cả tuần nay vì viêm họng. Thời tiết lạnh, cây cối ngoài kia đang trút những chiếc lá vàng cuối cùng. Sau năm tuần đi lại, gặp gỡ và chuyện trò với mọi người, thật sự là một niềm an lạc khi được trở lại với sự một mình – nơi tâm được nghỉ ngơi khỏi những tiếng động hỗn tạp của thế gian.
Con người, khi thất niệm và tháo động, tâm dao động và thiếu trí tuệ… thực sự khiến tôi mệt. Nhưng không phải vì tôi chán họ, mà vì tôi thấy rõ nỗi khổ của họ, thấy sự mệt nhọc mà chính họ không biết đang mang trong lòng.
⸻
🌿 KHI Ở GIỮA ĐỜI, CHÚNG TA CỨ TƯỞNG MÌNH CÓ TẤT CẢ CÂU TRẢ LỜI
Tháng vừa rồi tôi khá bận: trình pháp, vấn đáp với khách và các vị sư. Ai cũng nghĩ tôi có câu trả lời cho mọi câu hỏi… Nhưng tôi chỉ nói những gì tôi thực sự biết.
Vui thay, vẫn có vài người thật lòng muốn sống một đời có ý nghĩa.
Trong Kinh Tương Ưng Bộ, Đức Phật dạy:
“Này các Tỷ-kheo, ai tự thắp đuốc lên mà đi, người ấy không lạc đường.”
(SN 47.13 – HT. Minh Châu dịch)
Tôi chỉ có thể đưa đuốc – còn đường, quý vị phải tự bước.
⸻
🌿 TRÁNH XA TỔ CHỨC – GIỮ LẠI BÌNH AN
Một điều khiến tôi bình an ở đây là: không có ban hộ tự, không có tổ chức.
Quý vị có tin rằng con người có thể làm việc hòa thuận với nhau trong tổ chức không?
Tôi thì không.
Từ trước đến nay, tôi chưa thấy tổ chức tôn giáo nào thật sự hòa hợp. Vì vậy khẩu hiệu của tôi là:
“Muốn bình an – hãy tránh xa mọi tổ chức.”
Thế nên tôi không muốn đến Mỹ theo lời mời của một hội đoàn nào cả.
⸻
🌿 KHI QUÁ YÊN, CHÚNG TA LẠI KHÔNG BIẾT PHẢI LÀM GÌ
Sống trong tĩnh lặng, đôi khi tôi có… quá nhiều thời gian.
Tôi viết thư cho bạn bè, đọc chút sách, rồi hành thiền.
Một số người hỏi tôi:
“Thưa thầy, con có thể thực sự sống một đời bình an và tự nhiên không?”
Tôi nói: Được chứ. Nhưng giai đoạn chuyển tiếp rất quan trọng.
Sau một đời quá bận rộn, đột nhiên có nhiều thời gian rảnh – quý vị sẽ thấy mình vô dụng, thấy như đang sống ích kỷ, như không còn trách nhiệm với ai.
Nhưng đó chỉ là ảo giác của bản ngã.
Trong Kinh Tập, Đức Phật dạy:
“Tâm không nương tựa, không trụ trước,
chính là an lạc giữa đời.”
(Sutta Nipāta 5.16 – HT. Minh Châu dịch)
Không làm gì… đôi khi lại là điều khó làm nhất.
⸻
🌿 YÊU THIÊN NHIÊN – YÊU CUỘC ĐỜI – KHÔNG TRÁI ĐẠO
Có người nói: “Sư thì không nên yêu gì cả.”
Tôi không nghĩ vậy.
Tôi yêu nhiều thứ: cây cỏ, trời xanh, tiếng chim, màu nắng. Và tôi biết ơn vô số điều tốt đẹp từng đến với đời mình – cả những điều tồi tệ, bởi chúng cũng có chỗ của nó.
Như trong Kinh Tương Ưng:
“Do xúc mà sinh thọ. Do trí mà thấy ra bản chất của thọ.”
(SN 36.6 – HT. Minh Châu)
Yêu không phải là dính mắc.
Yêu chỉ là một sự mở lòng với đời sống.
⸻
🌿 SỐNG GIẢN DỊ – HỌC TỪ RỪNG, TỪ CÂY, TỪ GIÓ
Chúng tôi vừa đóng xong trần gỗ cho cốc của tôi – gỗ tếch, mộc mạc, bền, đẹp. Tôi thích để nguyên màu gỗ, không sơn. Giống như tâm – đẹp nhất khi không tô vẽ.
Ngày qua ngày, tôi thấy mình giống thiền sư Daigu:
quên dần sách vở – học nhiều hơn từ cuộc đời.
Tôi sống với cây cỏ, với chim, với mây trắng, với ánh trăng, với bình minh và hoàng hôn.
Cuộc đời của tôi bây giờ… như một bài thơ.
⸻
🌿 THIÊN NHIÊN LÀ PHÁP – MỘT VỊ THẦY KHÔNG LỜI
Buổi chiều nay, tôi lại ngồi trên chiếc ghế cũ cạnh khóm tre.
Gió lạnh Bắc đang thổi.
Mưa vừa dứt.
Bầu trời xanh thẳm.
Tiếng chim bulbul chuyền cành.
Tiếng gió thổi qua tán lá – đối với tôi, đó là âm thanh đẹp nhất thế gian.
Sống với thiên nhiên không phải để trốn đời.
Sống với thiên nhiên để thấy rõ đời.
Mọi thứ ở đây vẫn như vậy – bình an, tươi đẹp, tự nhiên.
Dường như thời gian chỉ là một ảo ảnh.
⸻
🕊 BÀI KỆ TỈNH THỨC
(Tác duyên cảm hứng từ đoạn thư này)
Gió qua ngọn lá khẽ lay,
Tâm an, tự sáng từng ngày mà thôi.
Một mình chẳng phải lẻ loi,
Tự do – là lúc buông rời mọi mong.
– Tuệ An
“Sống Giản Dị – Thấy Rất Sâu”
