12/09/2026
KHÁI NIỆM CŨ: ĐÁ QUÝ vs ĐÁ BÁN QUÝ
KHÁI NIỆM MỚI: LUXURY vs FASHION
Vào thời gian trước của thế kỷ trước, thế giới phân loại đá trang sức thành 2 nhóm là "Đá quý" và "Đá bán quý". Cách phân loại này chịu nhiều ảnh hưởng bởi thị hiếu thị trường, cũng như ý chí chủ quan của những người đưa ra quy định ấy.
Theo đó nhóm đá quý chỉ gồm 4 loại (Kim cương, Ruby, Sapphire, Emerald), chính là những loại đá được ưa chuộng nhất thời bấy giờ. Cụ thể là Golconda Diamond (Ấn Độ), Burma Ruby (đỏ huyết bồ câu), Kashmir Sapphire và Colombia Emerald. Điểm đáng lưu ý là tuy gọi theo tên là vậy, nhưng thuật ngữ đá quý chỉ dùng cho những viên đá có chất lượng cao (chế tác facet). Và cũng theo quan niệm đó, phần còn lại của thế giới, được gộp chung vào 1 nhóm, gọi là: Đá Bán Quý!
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành ngọc học thế giới, thị hiếu của thị trường cũng thay đổi, cũng như nhiều nguồn cung cấp đá quý đã dần cạn kiệt, đặc biệt là có hàng loạt loại đá mới, rất được ưa chuộng liên tục xuất hiện, ví dụ như: Kim cương hồng Argyle (Úc), Alexandrite, Paraiba Tourmaline, Tsavorite, Vietnamese Cobalt Spinel... Chính những nhân tố mới này đã góp phần lập lại trật tự mới.
Ngày nay, thị trường quốc tế gần như bỏ hẳn quan niệm đá quý và đá bán quý mà thay bằng khái niệm mới, hợp thời đại hơn: "LUXURY" và "FASHION", nghĩa là đá quý cao cấp và đá quý thời trang.
Nói về Việt Nam, phân loại đá quý/đá bán quý truyền đến nước ta theo con đường du học sinh thời Liên Xô, Đông Âu về các ngành địa chất, khoáng vật... Các tiền bối đời đầu sau khi tiếp thu kiến thức này, rồi viết thành sách chuyên ngành, tài liệu sử dụng giảng dạy, phổ biến trong các trường đại học đến tận bây giờ. Chỉ có khác chăng là giới mua bán đá quý khéo léo mở khái niệm đá quý ra rộng hơn. Ví dụ: ruby mặc định là đá quý dù bất kể là chất facet quý hiếm hay loại ruby thịt rẻ tiền...
Một điểm thú vị nữa là, ngay trong bộ luật quy định về việc khai thác và buôn bán khoáng sản (đá quý) hiện hành, nhà nước cũng vẫn dùng theo cách phân loại cũ, nghĩa là vẫn xem đá quý chỉ là 4 loại (Kim cương, Ruby, Sapphire, Emerald).
✍️ Tonlé Ng
